مكان نمازگزار

مكاننمازگزار داراى شرايطى است و هر كدام از آنها را كه نداشته باشد، نماز خواندن درآن مكان باطل است; اين شرايط عبارتند از:

شرط اول: غصبى نباشد

درجايى انسان مى تواند نماز بخواند كه يا مال خودش باشد و يا اگر مال ديگرى است،بداند صاحبش راضى است، بنابراين نماز خواندن در مكانهايى كه گفته مى شود باطل است:

1.در جايى كه ملكش از ديگرى است و انسان نمى داند صاحبش راضى است يا نه، كه تا علمبه رضايت او پيدا نكرده است نماز در آنجا باطل است مگر در:

الف)در زمين بسيار وسيعى كه از ده دور و چراگاه حيوانات است، اگر چه صاحبانش راضىنباشند، نماز خواندن و نشستن و خوابيدن در آن اشكال ندارد و در زمينهاى زراعتى همكه نزديك ده است و ديوار ندارد، اگر چه در مالكان آنها افراد صغير و ديوانه باشد،نماز و عبور و تصرفات جزئى اشكال ندارد; ولى اگر يكى از صاحبانش ناراضى باشند،تصرف در آن حرام و نماز باطل است.

توضيحالمسائل، مساله 789.

ب)دراماكنعمومىبراىواردشوندگانبهآنها، مانند:مسافرخانه هاو هتلها و حمامهاو...

توضيحالمسائل، مساله 878.

ج)در خانه هايى كه آيه 61 سوره نور (1) بيان جواز خوردن از آن خانه را بدون اجازهصاحبان آنها نموده است. همين مقدار كه انسان علم به كراهت و عدم رضايت آنها نداشتهباشد، كه در اين خانه علاوه بر خوردن مى فرمايند، نماز در آنها هم همين حكم رادارد كه آنها عبارتند از: خانه پدر، مادر، برادر، عمو، عمه، خاله، دايى، خانه كسىكه كليدش در دست اوست و خانه دوست.

عروة الوثقى،فى مكان المصلى، مساله 18. 2 در مكانى كه منافعش از ديگرى است، اگر بدون اجازهمالك منافع در آن مكان نماز بخواند، نمازش باطل است، بنابراين كسى كه در خانهمستاجرى بدون اجازه مستاجر نماز مى خواند، اگر چه از طرف مالك واقعى اجازه داشتهباشد و يا خود مالك واقعى نمازش باطل است.

توضيحالمسائل، مساله 867.

3.در مكانى كه حق ديگرى به او تعلق نگرفته باشد، بنابراين در مكانهايى كه حقوق زيربه آنها تعلق گرفته باشد، نمى شود در آنها نماز خواند:

الف)حق رهن:رهن آن است كه بدهكارمقدارى ازمال خود را نزد طلبكار بگذارد كه اگر طلب اورا ندهد، طلبش را از آن مال به دست آورد و طلبكار و بدهكار نمى توانند در مالى كهگرو گذاشته شده، بدون اجازه يكديگر، ملك كسى كنند، مثلا ببخشند و يا بفروشند.

توضيحالمسائل، مساله 2307، 2312.

ب)حق سبق: كسى كه در مسجد نشسته، اگر ديگرى جاى او را غصب كند و در آنجا نمازبخواند، بنابر احتياط واجب بايد دوباره نمازش را در محل ديگرى بخواند.

ج)حق شريك: كسى كه در ملكى با ديگرى شريك است، اگر سهم او جدا نباشد، بدون اجازهشريكش نمى تواند در آن ملك تصرف كند و نماز بخواند.

توضيحالمسائل، مساله 872 و عروة الوثقى، فى مكان المصلى، مساله 12.

د)حق امام و فقرا: اگر با عين پولى كه خمس و زكات آن را نداده، ملكى بخرد، تصرف اودر آن ملك، حرام و نمازش هم در آن باطل است و همچنين است اگر به ذمه بخرد و درموقع خريدن قصدش اين باشد كه از مالى كه خمس يا زكاتش را نداده، پولش را بدهد; مگراينكه آن مقدار خمس يا زكات را به وجهى شرعى، مانند مصالحه با مجتهد به عهده گرفتهباشد.

تحريرالوسيله،ج 1، ص 147، مساله 4 و توضيح المسائل، مساله 873.

ه)حق خود ميت: اگر ميت وصيت كرده باشد كه ثلث مال او را به مصرفى برسانند، تا وقتىكه ثلث را جدا نكنند، نمى شود در ملك او نماز خواند.

و)حق ورثه ميت: اگر بعضى از ورثه ميت، صغير يا ديوانه يا غائب باشند، تصرف در ملك اوحرام، و نماز در آن باطل است، ولى تصرفات جزئى كه براى برداشتن ميت معمول است،اشكال ندارد.

توضيحالمسائل، مساله 877.

ز)حق طلبكارهاى ميت: بدهكاريهاى ميت، يا از قسم خمس و زكات است كه تا به حالنمى داده، يا مدتى نداده و يا از قسم بدهيهاى معمولى است، اگر از قسم خمس و زكاتباشد، تصرف در ملك او حرام و نماز در آن باطل است، مگر آنكه بدهكارى او را داده ياقصد دادن آن را داشته باشند، به شرطى كه مسامحه در دادن ننمايند و اما اگر بدهيهاىاو غير از خمس و زكات باشد، باز هم تصرف در ملك او حرام و نماز در آن باطل است; ولىتصرفات جزئى كه براى برداشتن ميت معمول است، اشكال ندارد و نيز اگر بدهكارى اوكمتر از مالش باشد و ورثه هم تصميم داشته باشند كه بدهى او را بدهند و مسامحه همنمى كنندوتصرفشان همتصرفىنيست كهموجب فروختن يا از بين بردن مال ميت باشد، اشكال ندارد،ولى بنابر احتياط مستحب،از ولى ميت هم رضايت گرفته شود.

عروة الوثقى،مكان المصلى، مساله 14 و تحريرالوسيله، ج 1، ص 147، مساله 4 و توضيح المسائل،مساله 875 و 876.

خلاصه بحث

دراين مكانها نمى توان نماز خواند: - مكانى كه ملكش از ديگرى است - مكانى كه منافعشاز ديگرى است - مكانى كه حق ديگرى به آن تعلق گرفته: - حق رهن - حق سبق - حق شريك- حق امام و فقرا - حق خود ميت - حق ورثه ميت - حق طلبكارهاى ميت